Giải mã công thức hóa học bí ẩn khiến khoa học bó tay suốt hơn 1 thế kỷ

Giải mã công thức hóa học bí ẩn khiến khoa học bó tay suốt hơn 1 thế kỷ - 1
Một đồng tiền bằng đồng từ đầu triều đại nhà Tây Chu (1046 TCN – 771 TCN) (Ảnh: AFP).

Kaogong ji là một cuốn sách được viết vào khoảng giữa thế kỷ 3 đến thứ 5 trước Công nguyên (TCN), được coi là bách khoa toàn thư về kỹ thuật luyện kim lâu đời nhất của Trung Quốc. 

Trong cuốn sách có viết về 6 công thức hóa học bí ẩn về kỹ thuật luyện kim và xuyên suốt hơn 1 thế kỷ, các nhà nghiên cứu đã phải “bó tay” trong việc tìm ra ý nghĩa của chúng.

Mới đây, 2 nhà khảo cổ học tại Đại học Oxford, Anh gồm Mark Pollard và Ruiliang Liu đã có câu trả lời về bí ẩn của những công thức này. Đây là những công thức để chế tạo các đồ vật bằng đồng như vũ khí, hộp đựng đồ, chuông, thậm chí là nhạc cụ. 

Cùng với đó, hai nhà khoa học tiết lộ rằng, kỹ thuật luyện kim của Đế quốc Trung Hoa (kéo dài từ đầu của nhà Tần năm 221 TCN đến cuối triều nhà Thanh và sự hình thành của Trung Hoa Dân quốc vào năm 1912) phức tạp hơn chúng ta thường nghĩ rất nhiều.

Tham Khảo Thêm:  Nếu tiểu hành tinh không lao vào Trái Đất, liệu khủng long có tuyệt chủng?

Cụ thể, 6 công thức để chế tạo những đồng vật bằng đồng trong cuốn sách được viết: “Lấy bao nhiêu Jin thì trộn với bấy nhiêu Xi”. Nhưng không có thành phần nguyên chất nào tương ứng với Jin và Xi được nêu trong Kaogong ji.

Trong khi đó, nhiều nhà nghiên cứu khác nghĩ rằng, Jin là kim loại đồng và Xi chính là thiếc – hai thành phần quan trọng tạo nên đồng. 

Tuy nghiên, nghiên cứu từ hai nhà khảo cổ Mark Pollard và Ruiliang Liu cho thấy, thực chất Jin và Xi thực sự là một hợp kim được chế tạo sẵn, không phải kim loại nguyên chất.

Do đó, những đồng tiền đầu tiên Đế quốc Trung Hoa chắc chắn được sản xuất theo công thức trong cuốn sách cổ Kaogong ji. 

Mark Pollard cho biết: “Chúng ta đã biết từ lâu rằng, những đồ đồng này chủ yếu là hợp kim bậc ba bao gồm đồng, chì và thiếc (ký hiệu hóa học lần lượt là: Cu/Pb/Sn). Tuy nhiên, sẽ không thể tạo ra một hợp kim bậc ba từ hai thành phần nguyên chất”.

Các nhà nghiên cứu đã dựa vào phân tích hóa học đúc tiền thời Tiền-Tần để đưa ra kết luận: “Phương pháp tốt nhất để sản xuất được những đồng tiền đồng thời kỳ này chính là trộn hai hợp kim đã được sản xuất trước. Cụ thể đó chính là hợp kim đồng, thiếc, chì và hỗn hợp Cu, Pb.

Tham Khảo Thêm:  Bí ẩn đằng sau chiếc dép da 1.700 năm tuổi vừa được tìm thấy

Kết luận này hoàn toàn phù hợp với công thức được đưa ra trong sách Kaogong ji.

Mặt khác, những trung tâm đúc đồng của Đế quốc Trung Hoa cũng giống như những trung tâm ở An Dương, Lạc Dương và Tây An, đều nằm cách xa các nguồn kim loại ở phía Nam, dọc theo sông Dương Tử hay phía Bắc hoặc phía Tây hướng tới các vùng biên giới.

Chính vì thế, thời kỳ này đã hình thành nên một chuỗi cung ứng kim loại quan trọng để cung cấp nguyên liệu cho các trung tâm sản xuất các dụng cụ bằng đồng.

Nhà khảo cổ Mark Pollard cho biết: “Trước đây, chúng tôi đã hình dung ra một hệ thống chuỗi cung ứng kim loại, trong đó việc khai thác và nung chảy kim loại sẽ được thực hiện ở những vùng hẻo lánh trên và hợp kim tạo ra sẽ được vận chuyển đến các trung tâm đúc đồng”.

Trong thời kỳ này, đồ đồng có ý nghĩa quan trọng đối với lịch sử kinh tế của Đế quốc Trung Hoa và kiểm soát đồ đồng chính là chìa khóa quyền lực của họ.

Ngoài ra, nghiên cứu này cho phép chúng ta hiểu rõ hơn cách người Trung Quốc cổ đại nhìn ra thế giới ví như họ nghĩ rằng thiếc và chì đều giống nhau, nhưng ở các trạng thái tinh khiết khác nhau. Ngày nay, thuật ngữ “Jin” có nghĩa là vàng, trong tiếng Trung Quốc.

Tham Khảo Thêm:  Nhìn lại cuộc đời "ông hoàng vật lý" Stephen Hawking

Related Posts

thoi gian crop 1706491831058

Trung Quốc tạo ra đồng hồ siêu chính xác, mở ra quy tắc mới về thời gian

Trung Quốc chế tạo thành công đồng hồ quang dựa trên strontium, từ đó đáp ứng một phần yêu cầu trong việc xác định lại đơn vị…

ss crop 1706144355212

Nguồn gốc của sự sống trên Trái Đất có thể bắt đầu từ… suối nước nóng

Nguồn gốc của sự sống trên Trái Đất có thể bắt đầu từ… suối nước nóng (Ảnh: Getty).Có thể bạn quan tâm Hé lộ bí ẩn phía…

lich maya av 1706500495016

Người Maya đã tạo ra bộ lịch chính xác cách đây hàng ngàn năm như thế nào?

Hẳn nhiều người còn nhớ, vào năm 2012 xuất hiện tin đồn thế giới sẽ bị diệt vong vào ngày 21/12. Từng có rất nhiều người tin…

20240118 10 vung tay tang co the bi xe lam doi do va cham mang kien taodocx 1705598292214

Vùng Tây Tạng có thể bị xé làm đôi do va chạm mảng kiến tạo

Thung lũng Kashmir, Tây Tạng. (Ảnh: Ivan Kmit). Tại cuộc họp thường niên của Hiệp hội Địa vật lý Hoa Kỳ, các nhà khoa học đã công…

20240116 8 co the dat den do 0 tuyet doi hay khongdocx 1705427514368

Có thể đạt đến độ 0 tuyệt đối hay không?

Nếu đạt đến độ 0 tuyệt đối, liệu chúng ta có biết được không? (Ảnh: Erik Von Weber) Độ 0 tuyệt đối là nhiệt độ thấp nhất…

larvaglowingovertowniniceland edited 1705541889861

“Đường tử thần” thức tỉnh sau 800 năm ngủ quên

Vụ phun trào núi lửa ở ngoại ô Grindavik, Iceland diễn ra vào ngày 14/1 (Ảnh: AFP).Có thể bạn quan tâm Nếu thảm họa hạt nhân xảy…